Zarys historyczny Gminy Stolno.

Badania archeologiczne przeprowadzone na terenie gminy Stolno w miejscowościach: Sarnowo, Wabcz, Małe Czyste, Klęczkowo, Obory - wykazały wpływy różnych kultur i wielu epok na przemiany życia od zarania wieków. Kolebką regionu jest Chełmno, które od początku państwowości stanowiło główny ośrodek administracyjny całej Ziemi Chełmińskiej, krainy położonej między Wisłą, Drwęcą i Osą, leżącej na niespokojnym pograniczu państwa pierwszych Piastów z ziemiami Prusów. Ślady osadnictwa odkryto w okresie Neolitu (ok. 2000 lat p.n.e.), które potwierdzają istnienie hodowli i systemu upraw podstawowych ozimin. Gmina po dzień dzisiejszy jest typowo rolnicza.

Pierwsze wzmianki dotyczące gminy Stolno sięgają XII/XIII wieku, kiedy to Ziemia Chełmińska była częścią Księstwa Mazowieckiego pod władaniem Konrada Mazowieckiego. Bliskość z graniczącymi Prusami odbiła się przykrymi następstwami w dziejach historii regionu. Konrad Mazowiecki w 1226 roku sprowadzając rycerstwo Zakonu Krzyżackiego przyczynił się do przejęcia władzy przez Krzyżaków nad całą Ziemią Chełmińską na okres 200 lat. Krzyżacy zmienili oblicze tej krainy dostosowując ją do własnych wzorów. Prowadzili planową kolonizację, przyczynili się do powstania wielu nowych miast i wsi. Wiele z nich już w XIII wieku powstało na terenie obecnej gminy Stolno.